In twee fasen naar een echte belastinghervorming

De kakofonie rond de tax shift waar de economie zo naar snakt, bereikte de voorbije weken een nieuw hoogtepunt. Het blijkt nogmaals veel eenvoudiger om een debat kapot te manipuleren dan om het algemene belang centraal te stellen. De uitkomst is dat het cynisme wortel heeft geschoten. Zeldzaam zijn zij die nog geloven dat een belastinghervorming meer kan zijn dan het bevoordelen van een bepaalde achterban ten koste van anderen.

Wat iedereen wil van het belastingstelsel ligt nochtans voor de hand. Het moet de noodzakelijke inkomsten genereren op een manier die eenvoudig, rechtvaardig en rechtzeker is en zo weinig mogelijk duurzame economische groei in de weg staat. Als er al een consensus bestaat, dan is het wel dat het huidige stelsel tekortschiet om deze combinatie van doelstellingen te verzoenen en te verwezenlijken.

Het is cruciaal dat een voldoende hoge drempel opgeworpen wordt tegen argumenten die ons wegleiden van eenvoud als kernwaarde en er in de praktijk al te vaak voor zorgen dat we eindigen met niets dan complexiteit. De opportuniteit die een echte belastinghervorming biedt, is om bij elke uitzondering die je toestaat na te gaan of het voordeel ervan opweegt tegen het complexer maken van het systeem. Duurzame economische groei bijvoorbeeld vereist dat de keuze van de belastingbetaler om vandaag dan wel later te consumeren niet nodeloos verstoord mag worden. Het is zeer de vraag of het bestaande fiscale stelsel – met alle vrijstellingen, aftrekken en verminderingen van dien – daaraan tegemoet komt.

We missen economisch gefundeerde argumenten in het debat van vandaag: argumenten die voorbij het bean counting gaan en effectief belastingbetaler én overheid aanzetten tot een rechtvaardiger en efficiënter omgaan met ons belastinggeld. Een fundamentele belastingshervorming moet zorgen voor een bredere belastingsbasis waarbij de afgeschafte aftrekken een tariefverlaging kunnen financieren. Iedere samenleving heeft daarbij het recht te bepalen hoeveel herverdeling ze optimaal vindt. Vervolgens moet het belastingstelsel zo worden ontworpen en gerealiseerd dat de welvaartsverliezen als gevolg van de wijzigingen in het gedrag van belastingbetaler (en overheid) tot een minimum worden beperkt. De wisselwerking tussen sociale uitkeringen en fiscaliteit begrijpen, speelt hierin een essentiële rol. En vooral: je niet blind staren op een momentopname maar belasting(hervorming)en over de volledige levenscyclus van een gezin evalueren.

De voorbije week belandden we even in een storm in een glas water toen bekend werd dat de minister van financiën de kadastrale inkomens wilde evalueren. Nochtans is onroerend goed een schoolvoorbeeld van onze aftandse fiscaliteit. Niet alleen omdat de “fictieve” huurprijzen al decennia niet meer herzien werden; in de praktijk zijn KI-verhoudingen van 10 tegen 1 voor een woning met een vergelijkbare verkoopprijs geen uitzondering. Je zou dan ook denken dat niemand met oog voor het algemeen belang zich comfortabel voelt bij de status quo. Toch werd het debat, zelfs binnen de regering, in de kiem gesmoord door middel van het doembeeld van de belastingverhoging. Het basisbeginsel van de belastingverschuiving voor de huidige beleidsmakers is dat het euro voor euro gaat over een tax shift en geen tax lift. Als dat al niet kan met deze coaltie, wanneer dan wel?

Om uit de huidige patstelling te geraken, zal het het proces in twee fasen moeten worden opgesplitst. Het wordt langzaamaan duidelijk dat deze regering zich tevreden stelt met tijdelijk oplapwerk, zoals een bescheiden verschuiven van de fiscale druk op inkomen uit arbeid naar consumptie, of het belasten van speculatief gedrag. Tegelijkertijd moet de grondige belastinghervorming die centraal staat in het regeerakkoord voor de volgende legislatuur worden voorbereid. Als we het volle potentieel van een tax shift willen benutten, moet het tot vandaag middelmatige debat dat blijft steken op winst en verlies voor deze of gene wel naar een hoger niveau getild worden.

 

[samen met Ivan Van de Cloot, mede-auteur van Taxshift. Verscheen in De Tijd op 26 mei]

Leave a Reply

 

 

 

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>